menu

Historyczny koncert organowy (audio)

koncert organowy26 października 2003 roku w kołobrzeskiej bazylice odbył się jeden z najciekawszych koncertów organowych w historii tej świątyni. Okazją do tego wydarzenia muzycznego było oddanie do użytku wyremontowanego instrumentu, sprowadzonego do Kołobrzegu z holenderskiego Tilburga. Przed kołobrzeską publicznością wystąpił Tom Jonens z Astorii w USA.


Wzmianka o tym, że w kościele w Kołobrzegu zainstalowano organy, pojawia się w 1270 roku. Nie wiadomo, czy były to organy w kolegiacie, czy też w poprzedzającym ją kościele św. Mikołaja. Był to jednak bez wątpienia jeden z najstarszych instrumentów na Pomorzu Zachodnim. W 1428 roku rodzina Holków ufundowała organy obok swojej kaplicy, w której dziś znajduje się zakrystia. W późniejszym czasie, instrument ten był przerabiany przez organmistrza ze Słupska, na co pieniądze przeznaczyła rodzina Bulgrinów. Podczas kolejnej restauracji, organy przeniesiono na emporę przed skarbcem, którą wzniesiono pomiędzy ołtarzem a biblioteką (dziś w tym miejscu znajduje się Tryptyk Maryjny).
W 1517 roku zbudowano kolejne organy, tzw. zielone. Fundusze na ten cel przeznaczyła kołobrzeska kapituła i magistrat. Instrument ten był kilkakrotnie przerabiany, między innymi przez Adriana Zükermanna z Kamienia Pomorskiego w 1566 roku i Mikołaja Malsa w roku 1580. Prace remontowe prowadzono przy nim także w 1630 i 1681 roku. Zapis mówi, że organy te zostały zniszczone 5 września 1826 roku.
Budowę kolejnego instrumentu rozpoczęto 1 stycznia 1827 roku. Prospekt nawiązywał do wcześniejszych organów: został pozłocony i pomalowany na zielono przez kołobrzeskiego malarza Wotzkowa. 24 czerwca 1827 nowe organy zostały poświęcone w obecności jego królewskiej wysokości księcia koronnego, późniejszego króla Fryderyka Wilhelma IV. Prace przy nowym instrumencie zakończono we wrześniu 1827 roku.
Po 50 latach, w rozpoczęła się restauracja kolegiaty. Na jej zakończenie, w 1890 roku firma Wilhelma Sauera z Frankfurtu nad Odrą wykonała nowe organy. Kontuar wyposażony został w 3 manuały i pedał. Instrument posiadał 45 głosów oraz trakturę mechaniczną z dźwignią Barkera. Przedwojenny organista kolegiaty, Jan Jakub Haller, tak opisał organy tego kościoła: „promienna jasność i męska powaga, cierpka wielkość i bogactwo kolorów”. Max Reger, wybitny niemiecki kompozytor i organista, który w latach 1906-1913 mieszkał w Kołobrzegu (jego żona, Elsa z domu von Bagensky, była kołobrzeżanką) i często zasiadał przy kontuarze katedralnego instrumentu, improwizując na nim i dając czasami koncerty, zaliczył go do najbardziej cennych w Niemczech w ogóle.
Podczas walk o Kołobrzeg w marcu 1945 roku, organy zostały zniszczone, jak zresztą cała świątynia. Przez wiele lat po odbudowie Konkatedry wiernym w liturgii towarzyszyły organy elektronowe.
18 października 1999 roku w Bazylice złożono elementy organów piszczałkowych przywiezionych z rozbieranego kościoła z Tilburga w Holandii. Stało się to dzięki staraniom grupy osób: księdza prałata Józefa Słomskiego, proboszcza parafii konkatedralnej, Mariana Jagiełki oraz państwa Stachula. Do końca 1999 roku trwały prace nad projektem empory organowej. Jej projektantem był architekt - inżynier Andrzej Lepczyński. Jej budowę rozpoczęto na początku 2000 roku.
Organy zagrały 22 października 2000 roku, podczas Jubileuszowej Mszy Świętej z okazji 1000-lecia utworzenia biskupstwa w Kołobrzegu, w której uczestniczył Episkopat Polski, oraz władze RP, a dzień wcześniej, podczas wieczornego koncertu „Poznańskich Słowików”.
Piszczałki kołobrzeskie, bo tak można już o nich mówić, mają dość bogatą historię. Organy do kościoła w Tilburgu zostały zakupione w latach 20-tych XX wieku, jako instrument mechaniczny z innej świątyni. W 1949 roku zostały one przebudowane. Trakturę mechaniczną wymieniono na elektropneumatyczną, opartą na systemie firmy Valckx & Van Kouteren. Dodano wówczas nowe głosy, przy czym zastosowano 10 starych głosów produkcji holenderskiej firmy Verde (najstarsze z nich pochodzą z II połowy XIX wieku, a jeden z głosów tej produkcji wykonał zakład Josse Peeters'a w Brukseli). Nowy kontuar (stół gry) z dwoma manuałami i klawiaturą nożną oraz cały instrument z bardzo dobrą trakturą, wykonała firma Valckx & Van Kouteren z Rotterdamu, specjalizująca się w budowie kościelnych organów koncertowych. Przy konstrukcji prospektu nie użyto drewna, lecz wykorzystano wolnostojące piszczałki. W Tilburgu, organy były używane do 1999 roku. Kolejnym etapem w ich historii jest kołobrzeska bazylika.
Jesienią 2003 roku przeprowadzono kapitalny remont organów. Wykonała go firma organmistrzowska Pawła Ziaji z Chmielnika. Wymieniono 2 głosy: Salicionaal 8' na nowy (za wyjątkiem pierwszych 12 piszczałek) oraz Scherp 3x w całości na nowy Scherp 4x. Trzy głosy językowe wyremontowano w pracowni na Śląsku. Organy wyintonowano i nastrojono.
Instrument sprowadzony z Holandii ma 28 głosów, w tym 3 głosy językowe. Posiada 1700 piszczałek.


POSŁUCHAJ:

Toccata i Fuga d-moll J. S. Bacha
{mp3}sound2/organ1{/mp3}
Toccata, Adagio i Fuga C-dur J. S. Bacha
{mp3}sound2/organ2{/mp3}
Toccata F-dur J. S. Bacha
{mp3}sound2/organ3{/mp3}

Dodaj komentarz

UWAGA!
Komentarze są prywatnymi opiniami Czytelników, za które redakcja nie ponosi odpowiedzialności. Publikowanie jest jednoznaczne z akceptacją regulaminu. Jeśli jakikolwiek komentarz narusza obowiązujące prawo lub zasady współżycia społecznego, prosimy o kontakt (napisz do nas). Komentarze niezwiązane z artykułem, naruszające regulamin lub zawierające uwagi do redakcji, będą usuwane.

Komentarze zostaną opublikowane po akceptacji przez moderatora.

Administratorem danych osobowych jest  Wydawnictwo AMBERPRESS z siedzibą w Kołobrzegu przy ul. Zaplecznej 9B/6 78-100 Kołobrzeg, o numerze NIP: 671-161-39-93. z którym możesz skontaktować się osobiście pod numerem telefonu 500-166-222 lub za pośrednictwem poczty elektronicznej wysyłając wiadomość mailową na adres poczta@miastokolobrzeg.pl Jednocześnie informujemy że zgodnie z rozporządzeniem o ochronie danych osobowych przysługuje ci prawo dostępu do swoich danych, możliwości ich poprawiania, żądania zaprzestania ich przetwarzania w zakresie wynikającym z obowiązującego prawa.