Overcast Clouds

-1°C

Kołobrzeg

6 lutego 2023    |    Imieniny: Dorota, Bohdan, Ksenia
6 lutego 2023    
    Imieniny: Dorota, Bohdan, Ksenia

Redakcja: tel. 500-166-222 poczta@miastokolobrzeg.pl

Portal Miasto Kołobrzeg FBPortal Miasto Kołobrzeg na YT

Regionalny Portal Informacyjny Miasta Kołobrzeg i okolic

reklama

Kołobrzeg i gmina Kołobrzeg w podziale administracyjnym po 1945 roku

Ponieważ trwają obecnie dyskusje nad podziałem gminy Kołobrzeg, postanowiłem usystematyzować wiedzę naszych czytelników na temat podziału administracyjnego, funkcjonowania Kołobrzegu, gminy Kołobrzeg i innych jednostek wynikłych ze zmieniających się przepisów.

Przybywające na Pomorze wiosną 1945 roku ekipy polskich działaczy, posiadały w swoich kręgach osoby wyznaczone do pełnienia funkcji administracyjnych zgodnie z brzmieniem Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 21 sierpnia 1944 roku „o trybie powołania władz administracji ogólnej I-ej i II-ej Instancji”. Zgodnie z tym prawem, uchylono podział administracyjny narzucony przez okupanta, a utworzono urząd wojewody i starosty. Ustawą z 11 września 1944 roku o organizacji i zakresie działania rad narodowych, powołano rady na poziomie kraju, województw, powiatów, miast i gmin. Była to ustawa przejściowa i stosowana w praktyce – na przykład na Pomorzu, z pewnym poślizgiem, co wynikało z kwestii organizacyjnych. Ziemie Odzyskane podzielono na 4 okręgi administracyjne. Jednym z nich było Pomorze Zachodnie. Pod względem prawnym zostało to usankcjonowane dopiero Rozporządzeniem Rady Ministrów z 29 maja 1946 roku w sprawie tymczasowego podziału administracyjnego Ziem Odzyskanych. W ten sposób powstało województwo szczecińskie z powiatem Kołobrzeg i jedynym miastem na tym obszarze: Kołobrzegiem.

W Kołobrzegu, od samego początku, a więc od 31 maja 1945 roku, administracją miejską kierował prezydent miasta – Stefan Lipicki. Od września 1945 roku Kołobrzeg miał już formalnie funkcję burmistrza, a pierwszym burmistrzem został Stanisław Brożek. Siedziba starostwa znajdowała się w Karlinie. Starostą był Leonard Zarębski. Jesienią 1947 roku zapadła decyzja o przeniesieniu Starostwa Powiatowego z Karlina do Kołobrzegu. W 1950 roku powstało województwo koszalińskie, w skład którego wszedł powiat Kołobrzeg z miastem Kołobrzegiem. Kolejną reformą, po zmianie terytorialnej, była ustawa z 25 września 1954 roku „o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych”. Jej funkcją była odpowiedź na socjalistyczne zapotrzebowanie reformowania kraju w duchu robotniczo-chłopskim. Celem gromadzkich rad narodowych było włączenie chłopstwa do zarządzania krajem, rozwijanie i kultywowanie kultury wiejskiej, poprawa zaspokajania potrzeb ludności, a także kilka innych elementów polityczno-propagandowych. Przede wszystkim, głównym elementem zmian było zastąpienie gmin nową funkcją polityczną w postaci gromad i odróżnienie rad wiejskich od miejskich.

Uchwałą nr 43/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Koszalinie z 5 października 1954 roku w sprawie podziału na nowe gromady województwa koszalińskiego, w interesującym nas zakresie powstała: „gromada Niekanin z siedzibą gromadzkiej rady narodowej w Niekaninie; w skład nowoutworzonej gromady wchodzą obszary dotychczasowych gromad: Niekanin, Obroty, Bogucino, Stramnica i Mirocice z gminy Dygowo; (…) gromada Stary Borek z siedzibą gromadzkiej rady narodowej w Starym Borku; w skład nowoutworzonej gromady wchodzą obszary dotychczasowych gromad: Stary Borek, Korzystno, Nowy Borek, Zieleniewo, Grzybowo i Dźwirzyno z gminy Stary Borek oraz Nowogardek z gminy Charzyno; (…) gromada Bogusławiec z siedzibą gromadzkiej rady narodowej w Bogusławcu, w skład nowoutworzonej gromady wchodzą obszary dotychczasowych gromad: Bogusławiec, Błotnica, Drzonowo i Przećmino z gminy Charzyno”. Osoby skrupulatne, albo pamiętające tamte czasy, zwrócą uwagę, że siedzibą gromady była także Sarbia. Tak, Sarbia była siedzibą gromady, ale gdy je tworzono, nie znajdowała się ona w powiecie kołobrzeskim, a w powiecie gryfickim w województwie szczecińskim. Od 1 stycznia 1958 roku Sarbia była już w powiecie kołobrzeskim. Wówczas zniesiono gromadę Bogusławiec, której część wraz z Kędrzynem włączono do Sarbii (Rozporządzenie Rady Ministrów z 29.11.1957 w sprawie zmiany granic niektórych województw). Ten pierwotny podział na miasto i gromady zachował się na „tajnych” mapach powiatu kołobrzeskiego z 1955 roku, które zachowały się w zbiorach Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu. "Główną funkcję powiatu po zakończeniu wojny stanowi rolnictwo z uwagi na charakter terenów. Przemysł leśny w zasadzie ograniczył się do możliwości przerobowych posiadanych zakładów, poważna część drewna jest wywożona na tereny innych województw. Przemysł gorzelniany pozostał bez zmian. W oparciu o wysoki rozwój hodowli, a co za tym idzie i poważne ilości mleka – w okresie przedwojennym było czynnych 12 zakładów mleczarskich, które zajmowały się produkcją masła, sera, itp., obecnie zajmują się produkcją tylko dwa zakłady mleczarskie, tj. Gościno i Kołobrzeg, pozostałe są zaś nieczynne, a obiekty wykorzystywane na zlewnie mleka” - czytamy w opisie z 1955 roku. Powyższy opis pokazuje, że charakterystyka miasta Kołobrzeg zmieniła się dopiero wraz z przyjęciem przez rząd uchwały o odbudowie miasta z 13 listopada 1957 roku, w którym postawiono na odbudowę ośrodka turystycznego, uzdrowiskowego, opartego na przemyśle morskim, przede wszystkim rybołówstwie i przetwórstwie rybnym. Rolnictwo na terenie powiatu pozostało bez zmian. Przyjrzyjmy się temu procesowi.

Po kilku latach starań, Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów podjął 13 listopada 1957 roku uchwałę nr 450 o odbudowie Kołobrzegu „w celu przygotowania pełnego wykorzystania znajdujących się na terenie miasta Kołobrzegu źródeł leczniczych, zabudowań uzdrowiskowych, urządzeń portowych, jak również w celu skoordynowania zadań i zamierzeń poszczególnych resortów i instytucji w zakresie odbudowy miasta Kołobrzegu”. Następnie, co już było wskazywane, doszło do zmian administracyjnych w granicach obu województw, a w zakresie interesujących nas obszarów, także powiatu Kołobrzeg. W 1958 roku okazało się, że odbudowa Kołobrzegu nie tylko nabrała namacalnych kierunków, ale zarysowane cele były jak najbardziej osiągalne. Odbudowywane miasto zaczęło pełnić oczekiwaną funkcję polityczno-administracyjną w okresie dekady od przenosin starostwa powiatowego. 30 września 1959 roku Wojewódzka Rada Narodowa w Koszalinie podjęła więc uchwałę nr 20 „w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad w województwie koszalińskim”. W przypadku Kołobrzegu była to wręcz nobilitacja. Zniesiono gromadę Niekanin oraz Stary Borek, a na ich obszarze utworzono gromadę Kołobrzeg z siedzibą w Kołobrzegu. W ten sposób kwestie rozwoju uzdrowiska oraz rybołówstwa przypisane zostały dla miasta Kołobrzeg, a rozwój wsi i PGR-ów przypisano do gromady Kołobrzeg.

W 1972 roku zapadła decyzja o przywróceniu gmin. W ten sposób, uregulowano obszary poszczególnych gmin na terenie powiatu Kołobrzeg. Utworzono gminę Kołobrzeg, której siedzibą było miasto Kołobrzeg, z sołectwami: Bogucino, Błotnica, Bogusławiec, Drzonowo, Dźwirzyno, Grzybowo, Karcino, Korzystno, Niekanin, Nowogardek, Nowy Borek, Obroty, Przećmino, Samowo, Sarbia, Stary Borek, Stramnica i Zieleniewo oraz miejscowość Rościęcino (obręb geodezyjny nr 39). Ugruntowało to podział na gminę miejską – miasto Kołobrzeg, oraz gminę wiejską, a więc obszar związany z obsługą produkcji rolnej i zaspokajaniem potrzeb ludności wsi. Wojewódzka Rada Narodowa w Koszalinie podjęła jeszcze uchwałę o ustaleniu, że w przypadku gminy miejskiej i wiejskiej Kołobrzeg, miasto, a właściwie wówczas Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Kołobrzegu, prowadzić będzie wspólny dla obu obszarów Urząd Stanu Cywilnego.

22 listopada 1973 roku, Sejm PRL uchwalił Ustawę o zmianie ustawy o radach narodowych. W Kołobrzegu powstał urząd naczelnika miasta. Pierwszym naczelnikiem został Wacław Ślusakowicz (3.12.1973-10.06.1975). Kolejna zmiana administracyjna nastąpiła w 1975 roku w wyniku Ustawy z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. W wyniku tego, województwo koszalińskie uległo pomniejszeniu, a powiat kołobrzeski przestał istnieć. Wprowadzono dwustopniowy podział administracyjny państwa: województwo i gminę. Zmiany spowodowały, że gminy uzyskały większą autonomię i posiadły uprawnienia władz powiatowych. Ostatnia zmiana administracyjna, która dotyczyła Kołobrzegu, to zarządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Administracji, które powołało w mieście urząd prezydenta. Pierwszym prezydentem, który objął urząd w wyniku zarządzenia ministerialnego, był Jerzy Roszkiewicz, który od 1976 roku był naczelnikiem miasta. Prezydentem Kołobrzegu był do 5 maja 1990 roku.

Ten podział administracyjny przetrwał kolejne zmiany, a więc likwidację powiatów czy ich ponowne utworzenie. I choć rząd zaczął dostrzegać problemy zmian administracyjnych z okresu PRL, szczególnie w miastach-siedzibach powiatów, nazywając gminy wiejskie otaczające miasta „obwarzankowymi”, do zmian prawa na razie nie doszło. W przypadku Kołobrzegu, podczas powstawania gminy wiejskiej w 1973 roku, doszło jedynie do powiększenia granic administracyjnych na rzecz Kołobrzegu (100 hektarów) i gminy Kołobrzeg (15 hektarów). Wówczas do granic administracyjnych miasta włączono m.in. Mirocice.

Robert Dziemba

Dodaj komentarz

UWAGA!
Komentarze są prywatnymi opiniami Czytelników, za które redakcja nie ponosi odpowiedzialności. Publikowanie jest jednoznaczne z akceptacją regulaminu. Jeśli jakikolwiek komentarz narusza obowiązujące prawo lub zasady współżycia społecznego, prosimy o kontakt poczta@miastokolobrzeg.pl. Komentarze niezwiązane z artykułem, naruszające regulamin lub zawierające uwagi do redakcji, będą usuwane.

Komentarze zostaną opublikowane po akceptacji przez moderatora.

Zgody wymagane prawem - potwierdź aby wysłać komentarz



Administratorem danych osobowych jest  Wydawnictwo AMBERPRESS z siedzibą w Kołobrzegu przy ul. Zaplecznej 9B/6 78-100 Kołobrzeg, o numerze NIP: 671-161-39-93. z którym możesz skontaktować się osobiście pod numerem telefonu 500-166-222 lub za pośrednictwem poczty elektronicznej wysyłając wiadomość mailową na adres poczta@miastokolobrzeg.pl Jednocześnie informujemy że zgodnie z rozporządzeniem o ochronie danych osobowych przysługuje ci prawo dostępu do swoich danych, możliwości ich poprawiania, żądania zaprzestania ich przetwarzania w zakresie wynikającym z obowiązującego prawa.

reklama